محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
223
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
مردم از چهار در بدين مسجد در آيند : باب بريد از سمت راست ( باختر ) كه درى بزرگ است ودو دريچه راست وچپ دارد ، هر يك از در بزرگ ودو دريچهاش دو لنگه دارند كه با مس زراندود پوشيده شدهاند . بر روى در ودو دريچه سه طاقنما هست . هر در به يك طاقنماى دراز باز مىشود كه پلهايش بر ستونهاى رخام نهاده شده ، وديوارهايش نيز مانند آنچه گذشت پوشانيده شدهاند . همهء سقفها به بهترين شكل نقاشى شدهاند . اين ( طاقنماها ) جايگاه ورّاقان ونشيمنگاه نايب قاضى است . باب بريد در ميان دو بخش سرپوشيده وصحن مسجد است ومقابل آن در سمت چپ ( خاور ) باب جيرون است با همان ترتيب كه گفتيم ، بجز اينكه اين طاقنماها بلند واز پهنا بسته شدهاند وبا پلكان بدانها مىرسند . منجّمان ومانند ايشان در آنجا مىنشينند . باب ساعات در گوشهء خاورى سرپوشيده است ودو لنگهء ساده دارد با طاقنماهائى كه شروطيان ( كارگشايان دولتي ؟ ) ومانند ايشان در آن نشينند . چهارمين در باب الفراديس دو لنگه دارد * وروبروى محراب ، ميان طاقنماهائى است كه در ميان دو پيشآمدگى سمت راست وچپ قرار گرفته است . بالاى آن منارهاى ساخته شده ، كه همانند آنچه گذشت نقاشى شده است . نزديك هر يك از درها آبريزگاهى [ با فرش رخام ] هست كه در آنها آب روانست . وفوارههائى نيز در يك آب نماى بزرگ از رخام ديده مىشود . [ در جامع آبراهى هست كه در سال يك بار باز كنند تا